Grzywna

Strona główna » Słownik » Grzywna

Grzywna – definicja i podstawowe informacje

Grzywna to typ kary pieniężnej nakładanej przez sąd lub inny uprawniony organ państwowy za popełnienie przestępstwa, wykroczenia lub naruszenia przepisów prawa. Jej celem jest wymuszenie przestrzegania norm prawnych i zniechęcenie do ponownego popełnienia czynu zabronionego. 

 

W odróżnieniu od odszkodowania, które ma charakter cywilnoprawny oraz służy naprawieniu szkody, grzywna jest sankcją o charakterze represyjnym – to kara, a nie rekompensata.

 

Rodzaje grzywien w polskim systemie prawnym:

 

• – grzywna karna – jest orzekana przez sąd jako kara za przestępstwo lub wykroczenie;
• – grzywna skarbowa – nakładana zwykle za naruszenie przepisów prawa podatkowego lub celnego, zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym;
• – grzywna administracyjna – nakładana przez organy administracji, np. za naruszenie przepisów środowiskowych, budowlanych lub sanitarnych;
• – grzywna porządkowa – stosowana w toku postępowania sądowego lub administracyjnego, np. dla świadka, który nie stawił się na wezwanie sądu.

 

Wspólnym mianownikiem jest obowiązek zapłaty określonej kwoty pieniężnej na rzecz Skarbu Państwa.

 

Grzywna – definicja w ujęciu prawnym

Zgodnie z przepisami Kodeksu karnego (art. 33 § 1–3), grzywna może być wymierzona w liczbie stawek dziennych – od 10 do 540 stawek. Wysokość jednej stawki ustala sąd, biorąc pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne czy majątkowe oraz możliwości zarobkowe. Wysokość jednej stawki nie może być niższa niż 10 zł ani wyższa niż 2 000 zł.

 

W przypadku wykroczeń grzywna będzie regulowana przez Kodeks wykroczeń i ustalana kwotowo – w granicach od 20 zł do 5 000 zł. Warto pamiętać, że surowe wykroczenia mogą być objęte grzywną 30 000 zł. W postępowaniu mandatowym funkcjonuje grzywna w formie mandatu karnego, nakładanego np. przez policję, straż miejską czy inspektora pracy. 

 

Wymiar i egzekucja grzywny

Sąd, ustalając wysokość grzywny, bierze pod uwagę szereg czynników – nie tylko charakter popełnionego czynu, ale i indywidualne możliwości finansowe sprawcy. Ma to na celu zachowanie proporcji między karą a realną sytuacją materialną ukaranego.

 

Jeśli grzywna nie zostanie uiszczona dobrowolnie w wyznaczonym terminie, może zostać ściągnięta w trybie egzekucji administracyjnej. W przypadku dalszej niewypłacalności możliwe jest jej zamienienie na karę ograniczenia wolności (np. prace społeczne) lub na karę pozbawienia wolności.